Aktualności

Im szybciej bije Twoje serce

Prawidłowy puls i ciśnienie są kluczowe dla twojego zdrowia. Im wolniej bije twoje serce, tym większe masz szanse na długie życie. Zbyt szybkie tętno to niedoceniany dotąd czynnik ryzyka zawału i udaru.

Puls (tętno) i ciśnienie tętnicze krwi to dwa parametry, dzięki którym wiemy, czy nasze serce ma się dobrze. Badania pulsu i ciśnienia nie są skomplikowane, spokojnie możesz wykonać je w domu. Jedyne co musisz znać, to prawidłowe wartości.

Prawidłowy puls powinien wynosić nie więcej niż 70-75 uderzeń serca na minutę. Wolniejszy rytm serca to dłuższe życie, nie należy jednak przesadzać również w drugą stronę. Pojawia się coraz więcej badań naukowych, które udowadniają, że szybkie bicie serca zwiększa ryzyko wielu chorób. Jest na przykład (obok podwyższonego poziomu cholesterolu i nadciśnienia) ważnym czynnikiem ryzyka wystąpienia zawału i udaru.

Jak zmierzyć tętno?

Trzeba je policzyć po krótkim odpoczynku lub rano, wkrótce po przebudzeniu.

  1. Przyciśnij dwa palce prawej dłoni do lewego nadgarstka lub połóż je na szyi, nieco z boku.
  2. Gdy wyczujesz tętno, włącz stoper (możesz użyć także zegarka z sekundnikiem) i licz uderzenia przez 15 sekund.
  3. Wynik pomnóż przez 4. W ten sposób wyliczysz, ile wynosi twoje tętno na minutę. Warto wiedzieć, że prawidłowy puls jest różny w zależności od wieku.
  4. Tętno można mierzyć też za pomocą ciśnieniomierza lub pulsometru.
  5. Im bardziej wytrenowany organizm, tym niższe tętno spoczynkowe. Sportowcy osiągają wyniki około 40–50 uderzeń na minutę, choć znany jest przypadek, gdy u jednego z nich podczas snu było ich tylko 20!

Dlaczego serce bije za szybko?

Jest wiele czynników, które sprawiają, że nasze serce musi pracować szybciej. Najważniejsze z nich to:

  • nadmiar cholestreolu– osadza się on na ściankach naczyń krwionośnych, zwężając je i utrudniając krążenie. To zmusza serce do bardziej wytężonej pracy;
  • zbyt wysoki poziom cukru– słodka krew jest gęsta, trudniej krąży, serce musi pompować ją szybciej. Udowodniono, że nawet niewielki, ale stale utrzymujący się nadmiar cukru we krwi przyspiesza tętno o 3–4 uderzenia na minutę;
  • nadciśnienie– krew uderzająca z dużą siłą na ścianki naczyń uszkadza je i sprawia, że stają się mniej elastyczne, a to utrudnia krążenie;
  • palenie papierosów i picie nadmiernych ilości alkoholu – między innymi sprzyjają nadciśnieniu, a to, jak wiemy, prowadzi do podwyższania tętna.

Jak można spowolnić puls?

Najlepszym sposobem jest regularna, umiarkowana aktywność fizyczna. Te dwa określenia są bardzo ważne, bowiem jednorazowe wyczyny, np. urządzane raz na jakiś czas biegi wokół osiedla aż do granicy zmęczenia zwykle przynoszą sercu więcej szkody niż pożytku.

Aby rzeczywiście aktywność była korzystna dla zdrowia, powinna być dostosowana do naszej kondycji. Jeśli ktoś zatem od dawna nie ruszał się sprzed telewizora, raczej powinien zacząć od kilkunastominutowych marszów, stopniowo zwiększając ich tempo i czas. Najlepiej uprawiać sport co najmniej 3–4 razy w tygodniu po minimum pół godziny. Trzeba przy tym kontrolować puls, by nie forsować nadmiernie swojego układu krążenia.   

Bezpieczne tętno podczas wysiłku

Podczas ćwiczeń puls wprawdzie rośnie, ale wytrenowany organizm ma lepszą wydolność całego układu krążenia. By jednak wysiłek był bezpieczny, trzeba przestrzegać pewnych zasad:

  • nie powinno się przekraczać wartości maksymalnego tętna wysiłkowego. Jak obliczyć tętno maksymalne? Odejmując swój wiek od 220 (np. dla osoby czterdziestoletniej maksymalne tętno wynosi 180)
  • pamiętaj, że najlepsze dla serca są ćwiczenia przy pulsie wynoszącym 50–70% tętna maksymalnego. Zatem optymalne tętno podczas wysiłku dla naszej przykładowej czterdziestolatki to 90–126 uderzeń na minutę.

Czym jest ciśnienie krwi?

Podczas rozważań na temat pulsu nie można też zapomnieć o innym ważnym parametrze: ciśnieniu tętniczym krwi. Jest to siła związana z napieraniem przez krew na ściany największych tętnic w czasie skurczu i rozkurczu serca.

Tak naprawdę więc podczas pomiaru ciśnienia ujawniają się trzy wartości:

  1. Ciśnienie skurczowe,
  2. ciśnienie rozkurczowe,
  3. puls.

Czym różni się parametr pulsu od parametru ciśnienia?

Prof. dr. hab. n. med. Paweł Buszman: Puls, czyli inaczej tętno, to częstość pracy serca oraz również puls mierzony na tętnicy obwodowej. Możemy ocenić go pod kątem wypełnienia oraz jego twardości. Ocenić palpacyjnie możemy również to, jak wypełnione są tętnice i czy mają one cechy stwardnienia czy nie. Czyli podsumowując: oceniamy częstość pracy serca, ewentualne zaburzenia rytmu serca oraz wypełnienie i twardość naczyń.

Ciśnienie jest konkretną wartością, pomiarem, który odbywa się różnymi metodami. Najczęściej używamy ankiety do pomiaru ciśnień na tętnicy ramieniowej, czyli na ramieniu. To prosty pomiar - wykonujemy pomiar ciśnienia maksymalnego, minimalnego i tzw. średniego. Mówi się, że ciśnienie ma inne normy w zależności od wieku. Generalnie zgadzamy się z tym, że u osób starszych nawet lepiej jest, gdy to ciśnienie jest wyższe. Nie powinno jednak przekraczać 140/85. Wtedy czujemy się bezpiecznie.

 

Czy możemy określić prawidłowe ciśnienie dla osób w poszczególnych grupach wiekowych?

Prof. Paweł Buszman: Stwierdzono, że u osób starszych spadki ciśnienia spowodowane różnymi czynnikami (np. niewystarczające spożycie płynów, stosowanie leków diuretycznych czy inne sytuacje) nie są dobre. Mowa tutaj o ciśnieniu poniżej 100-110. Może to wiązać się z większą liczbą incydentów krążeniowych.

Miażdżyca obwodowa, która może obejmować także tętnice wewnątrzczaszkowe, ogranicza przepływ. W związku z tym, jeśli za bardzo spadnie ciśnienie, może dojść do niedokrwienia mózgu.

Optymalne ciśnienie dla osób w wieku młodym czy średnim to 120-130/85. Musimy jednak pamiętać, że to ciśnienie w przypadku stresu i wysiłku fizycznego wzrasta.

Kiedy zacząć regularne mierzenie ciśnienia?

Prof. Paweł Buszman: Im szybciej zaczniemy monitorować swoje ciśnienie, tym lepiej. Możemy mierzyć je codziennie. Traktujmy to jako część toalety porannej bądź wieczornej. Dobrze jest zapisywać te wszystkie wartości. Współcześnie wiele młodych ludzi zmaga się z nadciśnieniem, i to z różnych powodów. Mogą to być np. zaburzenia genetyczne czy choroby nerek. Czasami jest to zła dieta, z dużą ilością soli.

W Polsce dodatkową przyczyną nadciśnienia jest zanieczyszczenie powietrza, a przede wszystkim podwyższony poziom ozonu. To również może wpływać na skoki ciśnienia. W Polsce już 70% Polaków ma nadciśnienie. To wyjątkowa sytuacja. W krajach Europy Zachodniej nadciśnienie u osób dorosłych nie przekracza 30-35%.

Źródło: tekst powstał przy współpracy z portalem polki.pl